De inleefreis naar Oeganda: een reisverslag!

Karambi © Sofie Page

In maart 2018 trokken 12 Join For Water-fans naar het zuidwesten van Oeganda. Ze bezochten onze projecten, maar genoten ook van het moois dat de ‘Parel van Afrika’ te bieden heeft. Samen zamelden ze 32.018 euro in voor onze lokale werking. Collega Sofie begeleidde de reis ter plaatse, samen met onze lokale collega’s, medewerkers van lokale partners, gidsen en chauffeurs. Ze blikt enthousiast terug op een mooie reis!

DAG 1. De eerste ochtend sprak Lieven, landenvertegenwoordiger van Join For Water in Oeganda, ons nog even toe. Hij schetste kort het werk van Join For Water en gaf enkele reistips met ons mee voor we instapten in de busjes die ons van Entebbe naar Fort Portal zouden brengen. Tijdens onze eerste stop bezochten we Mabale Growers Tea Factory Ltd. De gids vertelde ons over het ontstaan en de geschiedenis van de theeplantages in Oeganda. Op dat moment klaarde de hemel open en de zon deed het landschap nog meer schitteren. In de verte konden we de contouren van het Rwenzori-gebergte reeds opmerken.

DAG 2. De volgende dag wandelden we door het centrum van Fort Portal. Onze gids Edgard leidde ons naar de oevers van de Mpanga-rivier. Die rivier is heel belangrijk binnen het werk van Join For Water. Samen met onze partner NRDI (Natural Resource. Defense Institute) werden honderden boomscheutjes op de oevers aangeplant, om ze vrij te houden van afval en bebouwing, zodat de vervuiling van de rivier beperkt wordt. Iets verderop maakten we kennis met enkele arbeiders die scheutjes van inheemse boompjes kweekten om ze later te kunnen planten. Elk van ons plantte een boompje in de vruchtbare Afrikaanse grond.

Mpanga © Sofie Page

We namen de wagen om terug te rijden naar een ander deel van de stad, waar ook de Mpanga stroomt. We zagen een stukje land dat vrijgemaakt werd van vervuiling - voorheen was er een garage gevestigd, vlak naast de rivier, die voor veel vervuiling zorgde. Een beetje verderop toonde Edgard ons een slachthuis, dat op termijn een andere plaats in de stad moet krijgen, zodat het slachtafval niet meer in de rivier terechtkomt. Dat kan enkel in samenwerking met de lokale autoriteiten, en met medewerking van de plaatselijke parochie. Enkel als ieder zijn verantwoordelijkheid opneemt en zijn steentje wil bijdragen, kan men op termijn tot resultaten komen.

De weg bracht ons verder stroomopwaarts. We maakten een prachtige wandeling, een stukje het gebergte in, en zagen enkele groepen jongeren mijnactiviteiten uitvoeren. Onze gids wees er ons op dat dit ook nefast is voor de rivier. Het zorgt immers voor erosie van de oevers van de Mpanga.

Rond de middag reden we Fort Portal uit, zuidwaarts. We checkten in op een prachtige plek, waar we een wandeling maakten rond het Nyinabulitwa-kratermeer met een tussenstop aan ‘Top of the world’, een heuvel met prachtig uitzicht op 3 kratermeren.

DAG 3. Op zondag moest iedereen vroeg uit de veren. Het was nog donker als we richting Kibale Forest reden. Daar kregen we de kans om op stap te gaan met rangers in het woud, op zoek naar chimpansees. Wat we te zien kregen, was boven alle verwachtingen. De gids toonde ons heel mooie plekken in het woud en wandelde met ons tussen de chimpansees.

Kibale Forest © Sofie Page

Rond de middag stopten we in Bigodi. Een boeiende gids leidde ons door het moerasgebied. We spotten er heel wat apen en kregen heel wat weetjes te horen over de plaatselijke fauna en flora. Wie dacht dat de dag nu voorbij was, kwam bedrogen uit. 

We reden door naar Kamwenge en pikten collega’s van JESE (Joint Effort to Save the Environment) op. Met hen op kop, gingen we van de hoofdweg af en reden verder het land in, tot in Karambi. We werden hartelijk ontvangen met dans en gezang. Samen met de plaatselijke gemeenschap wandelden we door een prachtig landschap naar het dichtstbijzijnde drinkwaterpunt. Dat bleek verder dan we dachten, en het vroeg een inspanning van de groep. Die inspanning werd ruimschoots beloond door een prachtig samenzijn met de lokale bevolking aan het waterpunt. Er volgde een gesprek over het in stand houden van de bestaande natuur. De lokale bevolking mag niet al het land bewerken voor landbouw – om erosie in de regio tegen te gaan – en dat stuit bij hen op onbegrip. Het werd een geanimeerde discussie tussen JESE en de lokale gemeenschap, waarbij de mensen van JESE begrip trachtten te kweken bij de mensen. We sloten af met een groepsfoto, wat heel wat gelach en geduw opleverde.

DAG 4. Vanuit Kamwenge, reden we de volgende dag richting Nyakacwamba primary school. Hier kregen we het resultaat te zien van een andere samenwerking tussen Join For Water en JESE. Bij de school werden enkele EcoSan-latrines gebouwd. Vooraleer we ze te zien kregen, werden we heel hartelijk ontvangen, met opnieuw dans en zang. Gaetan, collega van het Join For Water-kantoor in Kampala, legde ons het systeem uit van de EcoSans – vaste en vloeibare uitwerpselen worden apart opgevangen, en na enige tijd kunnen ze gebruikt worden als meststof op het land – en we testten ze natuurlijk eens uit. Sheila (JESE) vertelde dat de school een comité van kinderen heeft samengesteld om toezicht te houden op het juiste gebruik van de latrines.

Nyakacwamba primary school © Sofie Page

Het was niet gemakkelijk afscheid te nemen van deze mooie mensen, maar we moesten een kijkje gaan nemen aan de pomp, beneden in het dal van de Mpanga-rivier. Het was een uitdaging om heelhuids beneden te komen, maar het was de inspanning waard. We genoten van de omgeving en bekeken de werking van de pomp. Die zorgt ervoor dat het water uit de rivier naar boven wordt gepompt – met de kracht van de rivier – wel 100m hogerop! Zo hoeven de boeren met hun vee en de mensen uit het dorp de heuvel niet meer af te lopen om water te halen. Op die manier wordt de natuur met beschermde varens gevrijwaard van beschadiging. Indrukwekkend. Terug boven moesten we even bekomen van de warmte en de inspanning.

Onze volgende stop was Nyakeera. Een visserdorpje aan Lake George. Hier werden reeds Flower Toilets gebouwd, en een CLTS-comité (Community Led Total Sanitation) opgezet. De plaatselijke bevolking vaardigt enkele mensen af in dit comité, om samen met JESE de verbeterpunten op gebied van water, sanitatie en irrigatie in het dorp in kaart te brengen. Hier staat het project nog in z’n kinderschoenen, maar in Kayinja kregen we het resultaat van een dergelijk project te zien. We stonden op het strand aan Lake George, en beseften dat de samenwerking tussen alle partijen cruciaal is om het resultaat te behouden. De vissers kuisen hun vis niet langer op de grond tussen het afval en de uitwerpselen van de dieren. Er werden werkplaatsen gebouwd, vlak aan het water. Dit stuk van het strand met de werkplaatsen werd omheind om het vee buiten te houden. De mensen ruimen wekelijks hun afval op en doen voortaan hun behoefte in hun eigen Flower Toilets.

Het bedrag dat we als groep inzamelden, zal geïnvesteerd worden om de drinkwaterleiding die in Kayinja reeds aanwezig is, door te trekken naar Nyakeera. Zo zullen ook de bewoners van dit dorpje zuiver drinkwater ter beschikking hebben en niet langer het water uit het meer moet gebruiken. De impact van onze bijdrage wordt voor ons op dat moment heel duidelijk en concreet.

DAG 5. Opnieuw rijden we zuidwaarts, om het Queen Elisabeth National Park in te trekken. We checken in in Engiri Game Lodge, een mooie plek om te verblijven, aan de rand van het park. We krijgen een voortreffelijke lunch voorgeschoteld, en trekken na het eten meteen het park in, richting Kazinga Channel. We stappen aan boord van een boot, die met ons het natuurlijke kanaal zal opvaren om vanaf het water verschillende wildlife te observeren. We bewonderen buffels, nijlpaarden, hamerkopvogels, een zeearend, krokodillen, apen en prachtige vogels. Wanneer het kanaal bijna uitmondt in Lake Edward verrijst er een dorp heel hoog op een heuvel langs het kanaal. Ongelooflijk dat deze mensen hier hun leven kunnen inrichten, tussen de wilde dieren. Onder de indruk van dit prachtige stukje natuur, stappen we terug aan land. We rijden nog enkele uren door het park, op zoek naar leeuwen. Uiteindelijk kunnen we er in de verte toch spotten! Ook olifanten konden niet ontbreken.

Queen Elisabeth National Park © Sofie Page

DAG 6. Voor dag en dauw zitten we aan het ontbijt bij te praten over de voorbije nacht, hoorden we nu wel of niet een hippo naast onze lodge? We zijn zo vroeg opgestaan om opnieuw op game drive te vertrekken. Bij het ochtendgloren rijden we reeds op de savanne van QENP, en spotten nog heel wat moois vooraleer we doorrijden naar Ruboni Community Camp. Het uitzicht en de natuur zijn hier prachtig, de omgeving van maakte indruk op iedereen. We maakten een mooie wandeling in het woud onder het Rwenzori-gebergte. De gids gaf ons heel veel weetjes mee over lokale gebruiken en de medicinale kracht van sommige planten. Uit het niets toonde hij ons een kleine kameleon die z’n weg zocht in het bos!

Ruboni Community Camp © Sofie Page

Voor we terugkeerden naar onze lodge, kregen we een unieke uitdaging aangeboden. Onder veel bekijks en tot plezier van de dorpsbewoners, vulden we enkele jerrycans in de rivier en droegen die de heuvel op naar een kleine hut. De ene op haar hoofd, de andere op zijn rug en nog anderen schoven de jerrycan over een stok en droegen deze tussen hen in. We bereikten goed en wel de hut. Toen we net de hut binnenkwamen, trokken de hemelsluizen open. We drumden met z’n allen een kamertje binnen en hoorden enkel het luide gekletter op het dak. Daar zaten we dan, dicht bij elkaar in een hutje in de bergen. We werden er allemaal stil van. De bewoners van de hut deelden met ons een kleine maaltijd van banaan, maniok en bonen. Toen het ergste van de regenbui voorbij was, schoven we de heuvel terug af en zetten we onze weg verder.

DAG 7. Bij terugkeer in Fort Portal gingen we langs het kantoor van HEWASA (Health Through Water and Sanitation), nog een partner van Join For Water in Fort Portal. Samen met hen stapten we naar het St. Joseph's Technical Institute. HEWASA werkt met dit instituut samen rond technieken voor waterboringen. De verantwoordelijke van de werkplaats ontving ons vriendelijk en beantwoordde alle vragen van enkelen in onze groep die door studies of werkzaamheden met technieken te maken hebben. Het was boeiend en leerrijk!

St. Joseph's Technical Institute © Sofie Page

Even later vonden we de weg naar onze lodge. Met uitzicht op alweer een prachtig kratermeer, installeerden we ons op het terras om bij te praten over onze belevenissen samen. Ik zag een mooie groep rond me zitten die heel wat ervaringen rijker was! Als de avond valt, voegden collega Hannelore en haar man Francis zich bij onze groep. Ze werden overstelpt met vragen over wonen en werken in Fort Portal en Kampala.

DAG 8. Op de voorlaatste dag van onze reis verplaatsen we ons met de busjes en de jeep met onze vertrouwde chauffeurs van Fort Portal naar Kampala. De rit duurt lang en onderweg stoppen we even voor een rustpauze. Rond 14u00 naderen we Kampala. We maken meteen kennis met de verkeersdrukte rond de hoofdstad van Oeganda. De geplande wandeling door de hoofdstad zit er niet meer in, maar de groep vindt het niet rampzalig. We kunnen even van de lange autorit bekomen, op het terras van ons hotel midden in de stad, het is er een kleine oase van rust.

’s Avonds ontmoetten we opnieuw enkele collega's van Join For Water die wonen en werken in Kampala: Lieven, Gaetan en Faith waren van de partij. Het werd een gezellig samenzijn waarbij enkelen uit de groep het woord namen om de hoogtepunten van de reis te benoemen en alle medewerkers te bedanken.

DAG 9. Op onze laatste dag namen we uitgebreid de tijd om onze drivers, zeg maar begeleiders, te bedanken. Deze jongens deden meer dan hun job. Ze hielpen waar ze konden met bagage, en gaven onderweg uitgebreid weetjes mee over de streek waar we doorreden. Elke keer stonden ze met de glimlach klaar. Ze brachten ons telkens rustig en veilig over de Oegandese wegen naar onze volgende bestemming. Dat verdiende dan ook een bijzondere dankjewel!

Onze laatste activiteit werd verzorgd door GoFree Uganda. We trokken niet centrum Kampala in, maar fietsten richting Lake Victoria. Alleen al de rit naar de plek waar de boten lagen aangemeerd om ons naar de overkant van de baai te brengen, was onbeschrijflijk. Het was warm en de tocht vormde een fysieke uitdaging. Onderweg stopten we vaak in de schaduw van een boom om even te bekomen, wat water te drinken en elkaar blij aan te kijken dat we zoiets unieks mogen ervaren. Ons eindpunt was een resort, prachtig gelegen aan Murchison Bay.

Het einde van de reis naderde. Er was nog tijd om ons op te frissen en iets te eten vooraleer we naar Entebbe Airport moesten vertrekken. We stapten in de busjes en de oudste deelnemer aan deze reis vroeg me of ik nu tevreden was, dat de reis zo goed verlopen was, enfin, “er valt toch een last van je schouders” stelde hij. Ik antwoordde hem laconiek, dat ik pas tevreden zou zijn als iedereen in het vliegtuig zou zitten.

En wel, het moeten profetische woorden geweest zijn. Bij aankomst aan de internationale luchthaven van Entebbe kregen we te horen dat onze vlucht gecanceld was! Aan de oevers van Lake Victoria, met een prachtig uitzicht, in de warme zon, met zo'n vriendengroep om ons heen, hadden we immers allemaal gewenst dat het nog wel een dagje langer mocht duren...