De Niger, vervuilde bron van leven

Op veel plaatsen stapelt het vuil zich op en verstopt het de afvoerkanalen.

Mali - Zoals overal betekent een rivier leven. Ook Mali zou Mali niet zijn zonder de rivier de Niger. Maar de Niger staat zwaar onder druk. In de buurt van de hoofdstad Bamako is de rivier sterk vervuild, doordat zowel vloeibaar als vast afval er zomaar in geloosd worden. 

Om dit aan te kaarten organiseerde Join For Water samen met de Belgische ambassade einde mei 2021 een seminarie rond de Niger in Bamako. De vervuiling aanpakken is belangrijk en dringend nodig want een rivier heeft invloed op de gezondheid, op de toegang tot drinkbaar water, op de landbouw,…  Daarbij is de inbreng van Malinese, lokale expertise een belangrijk element. De mensen ter plaatse kennen de Niger immers door en door. 

Join For Water droeg zijn steentje bij aan de actuele kennis en maakte in 2020 een studie met de naam Cart'Eau*. De studenten van het Institut Polytechnique Rural de Formation et de Recherche Appliquée (IPR/IFRA) van Katibougou, werkten mee aan de studie en leverden ook een bijdrage aan het seminarie. Cart’Eau brengt de situatie in Bamako in kaart voor het rioleringsnetwerk en bespreekt de lozingen van afvalwater uit Bamako in de Niger.** 

94 collectoren voor afvalwater

In Bamako zijn er 94 collectoren voor afvalwater, waaronder 24 natuurlijke en 70 in beton gemaakt. 58 van de 94 collectoren lopen uiteindelijk uit in de Niger. Oorspronkelijk waren deze riolen bedoeld voor het afvoeren van regenwater maar ze bevatten ook meer en meer afvalwater, en zelfs vast afval of afvoer uit de toiletten. De lozingsplaatsen zijn natuurlijk echte hotspots van vervuiling. De aanwezigheid van vast afval en uitwerpselen zorgt bovendien voor sedimenten en obstructies in de riolen. De collectoren lopen bij regenval over, wat leidt tot overstromingen in de nabije omgeving. Bovendien heeft Bamako geen behandelingsstation voor afvalwater, op een slecht werkend systeem met bekkens na, waar ook een paar fabrieken zijn op aangesloten.

Voor het beheer van vaste afvalstoffen zijn er 13 tijdelijke opslagplaatsen, die in slechte staat zijn en niet gecontroleerd worden. Als gevolg hiervan komt een deel van het afval in de directe omgeving terecht en ook op de wegen. De stad beschikt niet over een centraal afvalverwerkingscentrum voor een optimaal afvalbeheer en heeft slechts één eindstortplaats waar het afval ingegraven wordt, en die is momenteel gesloten. 

Nog problematischer is het ontbreken van een zuiveringsinstallatie voor slib uit de latrines van de stad. Nu wordt dit slib gedumpt op 2 terreinen in de omgeving van de luchthaven, waardoor het tijdens het regenseizoen wegspoelt tot aan de Niger. 

De studie Cart’Eau schat de stroom van het afvalwater dat in de rivier de Niger wordt geloosd, op meer dan 600.000 m3 per dag. Er is dringend behoefte aan een reorganisatie van het hele beheer van vloeibaar en vast afval. En dit in het belang van de volksgezondheid en de bescherming van het milieu.  

De boodschap van het seminarie is dan ook: wij moeten meer druk uitoefenen op de autoriteiten om de waterverontreiniging aan te pakken. Dat kan met wetgeving, met technische oplossingen, zoals een zuiveringsstation voor afvalwater en een beter systeem voor verwerking van vast afval, en het kan zeker ook met voorlichting en educatie. 

Voor de school die meewerkte aan de studie en aan het seminarie is het duidelijk dat de studenten moeten kunnen verder studeren op het domein milieubeheer. Want voor de aanpak van dergelijke problemen heb je specialisten nodig.

Bescherming van watervoorraden

Join For Water bevindt zich qua visie en strategie in een overgangsfase: de klemtoon verschuift vanaf 2022 van “water en sanitatie” naar “bescherming van watervoorraden”. Join For Water zal via onderzoek en vorming bijdragen aan de kennis over de lokale watervoorraden en pleiten voor een goed beheer ervan. Het beginsel dat de gebruiker (en dus de vervuiler) betaalt is daarbij belangrijk. Verder wil Join For Water de verschillende betrokken partijen bijeenbrengen voor uitwisseling van informatie en voor het uitwerken van geïntegreerde oplossingen. Nu denkt men nog sterk in termen van ‘watersector’ of ‘sanitatiesector’, maar de watervoorraden en de ecosystemen moeten met een integrale en geïntegreerde bril bekeken worden.

Wordt vervolgd!

 * Zie Cart'Eau.
** Zie ook Afvalwaterprobleem Bamako in kaart gebracht.